درس سوم کلاس 10 پنجره ای به روشنایی

درس سوم
پنجره ای به روشنایی

فرصت های محدود انسان برای استفاده از سرمایه ها چگونه پایان می یابد؟

در درس قبل، به معرفی برخی از مهم ترین سرمایه های انسان برای رسیدن به هدف خلقت پرداختیم.
(ما برای استفاده از این سرمایه ها فرصت محدودی داریم. فرصتی که با مرگ انسان پایان می یابد.
هر انسانی که پا به عرصهٔ وجود می گذارد، در یکی از مراحل زندگی، مرگ به سراغش خواهد آمد
و پرونده زندگی او را در این دنیا خواهد بست؛ بنابراین انسان را از مرگ گریزی نیست.)

چیستی مرگ از چه نوع پرسش هایی است؟
چیستی مرگ و آینده انسان پس از آن، از پرسش های فراگیری است که در طول تاریخ، ذهن عموم
انسا نها را به خود مشغول کرده است و آنان کوشید ه اند تا به این پرسش های اساسی و سرنوشت ساز پاسخ دهند) :
چه سرانجامی در انتظار انسان است؟
آیا دفتر زندگی وی با مرگ بسته می شود؟ یا پس از آن زندگی به شکل دیگری ادامه می یابد؟
در این درس، علاوه بر شناخت اصل یترین دیدگا هها در پاسخ به پرس شهای بالا، به آثار اعتقاد به
هریک از آنها در زندگی م یپردازیم.
دو دیدگاه
هنگامی که انسان چشم از این دنیا فرو می بندد و پروندهٔ زندگی چندین ساله اش با مرگ بسته می شود، چه سرنوشتی در انتظار اوست؟ آیا یکباره راهی دیار فنا و نیستی می شود؟ اگر چنین است، پس داستان زندگی انسان پایانی اندوهناک دارد. اما اگر بعد از مرگ، جهان دیگری در کار است و آدمی با مرگ نیست و نابود نمی شود، در آنجا چه سرنوشتی خواهد داشت؟
دربارهٔ زندگی پس از مرگ دو دیدگاه وجود دارد:

دو دیدگاه در باره زندگی پس از مرگ را نام ببرید؟1ـ اعتقاد به معاد ٢ـ انکار معاد

1ـ اعتقاد به معاد
دو بعد وجودی انسان را نوشته و ویژگی های آنها را بیان کنید؟
دقت در آیات مربوط به آفرینش انسان، نشان می دهد که (انسان دارای دو بُعد جسمانی و روحانی
است. بُعد جسمانی مانند سایر اجسام و مواد، دائم در حال تجزیه و تحلیل است و سرانجام فرسوده
و متلاشی می شود. در مقابل، بُعد روحانی و غیرجسمانی انسان، تجزیه و تحلیل نمی پذیرد، متلاشی
نمی شود و بعد از مرگ بدن، باقی می ماند و آگاهی و حیات خود را از دست نمی دهد.)

دیدگاه پیامبران الهی و پیروان آنان در باره مرگ را توضیح دهید؟
( پیامبران الهی و پیروان آنان مرگ را پایان بخش دفتر زندگی نمی پندارند؛ بلکه آن را غروبی برای جسم و تن انسان و طلوعی درخشان تر برای روح انسان می دانند یا پلی به حساب می آورند که آدمی را از یک مرحلهٔ هستی (دنیا) به هستیِ بالاتر (آخرت)منتقل می کند. در این دیدگاه دنیا تنها بخش کوچکی از زندگی انسان است و زندگی واقعی و ابدی پس از این دنیا آغاز می شود.)

رسول خدا (ص) در این باره می فرماید:
رسول خدا(ص) در باره مرگ (فنا و بقا)چه می فرماید؟
برای نابودی و فنا خلق نشده اید، بلکه برای بقا آفریده شده اید و با مرگ تنها از جهانی به جهان دیگر، منتقل می شوید.
از ایشان پرسیدند: وقتی از رسول خدا(ص) پرسیدند باهو شترین مؤمنان چه کسانی هستند؟ چه فرمود؟
فرمود: آنان که فراوان به یاد مر گ اند و بهتر از دیگران خود را برای آن آماده می کنند.

در این دیدگاه (دیدگاه پیامبران الهی و پیروان آنان )، زندگی دنیوی همچون خوابی کوتاه و گذرا بوده است و زندگی حقیقی در جهان دیگر آغاز می شود.
آن گونه که پیامبر (ص) می فرماید:

اَلنّاسُ نِیامٌ، فَاِذا ماتوا، اِنتَبَهوا مردم [در این دنیا] درخوابند، هنگامی که
بمیرند، بیدار می شوند.

قرآن نیز این گونه بر کم ارزش بودن زندگی دنیوی و حقیقی بودن زندگی آخرت تأکید می کند:

قرآن چگونه بر کم ارزش بودن زندگی دنیوی و حقیقی بودن زندگی آخرت تأکید
می کند؟

وَ ما هٰذِهِ الحَیاةُالدُّنیا این زندگی دنیا،
اِلّالَهوٌ وَ لَعِبٌ جز سرگرمی و بازی نیست
وَ اِنَّ الدّارَ الآخِرَةَ و سرای آخرت،
لَهِیَ الحَیَوانُ زندگی حقیقی است.
لَو کانوا یَعلَمونَ اگر می دانستند.

آثار اعتقاد به معاد را بنویسید؟
1 ـ با این دیدگاه، پنجرهٔ امید و روشنایی به روی انسان باز می شود و شور و نشاط و انگیزهٔ
فعالیت و کار، زندگی را فرا می گیرد.
قرآن کریم می فرماید:
مَن آمَنَ بِاللّٰهِ وَ الیَومِ الآخِرِ
وَ عَمِلَ صالِحًا
فَلاخَوفٌ عَلَیهِم
وَلا هُم یَحزَنونَ

در آثار اعتقاد به معاد شور و نشاط و انگیزه فعالیت به چه دلیل است؟
این شور و نشاط به این دلیل است که انسان می داند هیچ یک ازکارهای نیک او در آن جهان
بی پاداش نمی ماند؛ زیرا هر غمی را که از دل غمگینی پاک می کند و هر خدمتی را که به
محرومی می کند و هر باری را که از دوش مؤمنی برمی دارد، در پیشگاه خداوند دارای اجر
و مزد است. حتی کسی آن را نبیند یا در آن کار موفق نشود و یا در برابر کارهایش تقدیر و
تشکری از سوی دیگران صورت نگیرد،

چرا کسی که دربرابرکارهایش تقدیروتشکری ازسوی دیگران صورت نگیرد،
ناامید و افسرده نمی شود؟
ناامید و افسرده نمی شود،( زیرا می داند که خداوند او و تلاش هایش را می بیند و نیزاطمینان
دارد که اگر در این مسیر ظلمی به اوبشود ونتواند داد خود راازظالمان بستاند، قطعاً درجهان
دیگری خداوندآنها رابه سزای اعمالشان خواهد رساند.
چنین انسانی دارای انرژی فوق العاده و همتی خستگی ناپذیر می شود وازکارخود لذت می برد.
او با تلاش و توان بسیار در انجام کارهای نیک و خدمت به خلق خدا می کوشد و می داند که
هرچه بیشتر در این راه گام بردارد، آخرت او زیباتر خواهد بود.)

2 ـ انسان دیگر ترسی از مرگ ندارد و همواره آمادهٔ فداکاری در راه خدا است.

خداپرستان حقیقی چگونه با مرگ مواجه می شوند؟
خداپرستان حقیقی گرچه در دنیا زندگی می کنند و زیبا هم زندگی می کنند؛ اما به آن دل
نمی سپرند؛ از این رو، مرگ را ناگوارنمی دانند. آنان معتقدند که مرگ برای کسانی ناگوار
و هولناک است که زندگی را محدود به دنیا می بینند یا با کوله باری از گناه با آن مواجه
می شوند.
نترسیدن خداپرستان از مرگ به چه معنا ست؟
نترسیدن خداپرستان از مرگ به این معنا نیست که آنان آرزوی مرگ می کنند، بلکه آنان از
خداوند عمر طولانی می خواهند تا بتوانند در این جهان با تلاش در راه خدا و خدمت به
انسان ها، زمینهٔ رشد خود را فراهم آورند تا بتوانند با اندوخته ای کامل تر خدا را ملاقات
کنند و به درجات برتر بهشت نائل شوند.

عامل نترسیدن خداپرستان از مرگ سبب چه چیزهایی می شود؟
از طرف دیگر،) همین عامل سبب می شود که دفاع از حق و مظلوم و فداکاری در راه خدا
آسان ترشود و شجاعت به مرحلهٔ عالی آن برسد و آن گاه که حیات این دنیا چیزی جز ننگ
و ذلت نباشد، و فداکاری در راه خدا ضروری باشد، انسان ها به استقبال شهادت بروند و با
شهادت خود راه آزادی انسان ها را هموار کنند؛)
از این رو، آن گاه که امام حسین (ع)در دوراهی ذلت و شهادت قرار گرفت،
شهادت را برگزید چه فرمود؟
من مرگ را جز سعادت، و زندگی با ظالمان را جز ننگ و خواری نمی بینم.
امام حسین(ع) خطاب به یاران خود نیز فرمود:

امام حسین(ع) خطاب به یاران خود در باره مرگ چه فرمود؟

مرگ چیزی نیست مگر پلی که شما رااز ساحل سختی ها به ساحل سعادت وکرامت و
بهشت های پهناورو نعمت های جاوید عبور می دهد. پس کدام یک از شما کراهت دارد
که از زندان به قصر منتقل شود؟

٢ـ انکار معاد
دیدگاه منکرین معاد را توضیح دهید؟
گروهی وجود جهان پس از مرگ را انکار می کنند و با فرا رسیدن مرگ انسان و متلاشی
شدن جسم او، پروندهٔ او را برای همیشه می بندند. در این دیدگاه، مرگ پایان زندگی است و
هر انسانی پس از مدتی زندگی در دنیا، دفتر عمرش بسته می شود و حیات او پایان می یابد و
رهسپار نیستی می گردد.

قرآن در باره دیدگاه منکرین معاد چه می فرماید؟
وَ قالوا ما هِیَ ا لِا حَیاتُنَا الدُّنیا ]کافران[ گفتند: زندگی و حیاتی جز همین زندگی و
حیات دنیایی ما نیست
نَموتُ وَ نَحیٰی همواره ]گروهی از ما[ می میریم و ]گروهی[ زنده
می شویم
وَ ما یُهلِکُنا ا لِا الدَّهرُ و ما را فقط گذشت روزگار نابود می کند.
وَ ما لَهُم بِذٰلِكَ مِن عِلمٍ البته این سخن را از روی علم نمی گویند
اِن هُم ا لِا یَظُنّونَ بلکه فقط ظن و خیال آنان است.

آثار انکار معاد

آثار انکار معاد را بنویسید؟

از پیامدهای مهم این نگرش برای انسانی که بی نهایت طلب است و میل به جاودانگی دارد،
این است که می کوشد راه فراموش کردن و غفلت از مرگ را پیش بگیرد و خود را به هر
کاری سرگرم سازد تا آیندهٔ تلخی را که در انتظار دارد، فراموش کند.

چرا منکرین معاد نمی توانند فکر مرگ را از ذهن خود بیرون برانند وروز به
روز بر سرگردانی آنان افزوده می شود؟
روشن است که این شیوه، عاقبتی جز فرو رفتن در گرداب آلودگی ها نخواهد داشت. اما گروهی
دیگر که نمی توانند فکر مرگ را از ذهن خود بیرون برانند، همین زندگی چندروزه نیز برایشان
بی ارزش می شود؛ در نتیجه به یأس و ناامیدی دچار می شوند و شادابی و نشاط زندگی را از
دست می دهند؛ از دیگران کناره می گیرند و به انواع بیماری های روحی دچار می شوند. گاهی
نیز برای تسکین خود و فرار از ناراحتی، در را ه هایی قدم می گذارند که روز به روز بر سرگردانی و یأس آنان می افزاید.

چرا آثار و پیامدهای انکارمعاد، گریبان کسانی را نیزکه معاد را قبول دارند ،
می گیرد؟
البته این آثار و پیامدها، گریبان کسانی را نیز که معاد را قبول دارند، اما این قبول داشتن به
ایمان و باور قلبی تبدیل نشده است، می گیرد. این افراد به دلیل فرو رفتن در هوس ها، دنیا
را معبود و هدف خود قرار می دهند و از یاد آخرت غافل می شوند و از این رو، زندگی و
رفتار آنان به گونه ای است که تفاوتی با منکران معاد ندارد.

اندیشه و تحقیق

1ـ چرا برخی از افراد با اینکه می گویند آخرت را قبول دارند، در زندگی خود به گونه ای عمل می کنند که گویی آخرتی در پیش نیست؟

2ـ آیا توجه به آخرت، لزوما بی توجهی به دنیا و عقب ماندگی را در پی دارد؟

3 ـ چرا منکرین معاد، مرگ را باعث نابودی آدمی می دانند؟ شما چه پاسخی به آنها می دهید؟

دو بعد وجودی انسان را نوشته و ویژگی های آنها را بیان کنید؟خداپرستان حقیقی چگونه با مرگ مواجه می شوند؟دیدگاه منکرین معاد را توضیح دهید؟چرا آثار و پیامدهای انکارمعاد، گریبان کسانی را نیزکه معاد را قبول دارند ،
می گیرد؟

موضوعات مرتبط: سال اول دبیرستان (کلاس دهم ریاضی و تجربی) معارف اسلامی ...