درس پنجم کلاس 10 منزلگاه بعد

درس پنجم
منزلگاه بعد
زمانی که مجاهدی در راه خدا به شهادت می رسد یا مادری پس از تربیت فرزندان شایسته، چشم از
دنیا فرو می بندد یا پدری پس از سا لها تلاش و کوشش در بستر بیماری جان می سپرد و به طور کلی
وقتی انسان ها می میرند، چه اتفاقی برایشان می افتد؟
آیا ارتباطشان کاملا با دنیا قطع می شود؟
آیا به صورت مستقیم وارد جهان آخرت می شوند؟
یا آنکه
مرحله ای دیگر را پیش رو خواهند داشت؟
اگر چنین است، آن مرحله چه نام دارد؟ چه ویژگی هایی دارد؟ و چه رابطه ای میان دنیا و آن مرحله
وجود دارد؟

عالم برزخ
عالم برزخ را توضیح دهید؟
معنی لغوی برزخ چیست؟
قرآن کریم از وجود عالمی پس از مرگ، به نام « برزخ »خبر می دهد. برزخ در لغت به معنای فاصله وحایل میان دو چیز است. عالم برزخ میان زندگی دنیایی و حیات اُخروی قرار گرفته است و آدمیان، پس
از مرگ وارد آن می شوند و تا قیامت در آنجا می مانند و در صورتی که نیکوکار باشند، از لذت های آن
برخوردار و اگر بدکار و شقی باشند، از رنج ها و دردهای آن متألم می گردند.

ترجمه آیه را بنویسید؟
حَتّى اِذا جاءَ اَحَدَهُمُ المَوتُ آنگاه که مرگ یکی از آنها فرا رسد
قالَ رَبِّ ارجِعونِ می گوید: پروردگارا! مرا بازگردانید
لَعَلّى اَعمَلُ صالِحًا باشد که عمل صالح انجام دهم؛
فیما تَرَکتُ آنچه را در گذشته ترک کرده ام
کَلّ اِنَّها کَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها هرگز! این سخنی است که او می گوید
وَ مِن وَرائِهِم بَرزَخٌ و پیش روی آنها برزخ و فاصله ای است
اِلى یَومِ یُبعَثونَ تا روزی که برانگیخته می شوند.
پیام آیه : خبر قرآن از عالم میان دنیا و آخرت به نام عالم برزخ
اولین مرحله پاداش و جزا از عالم برزخ شروع می شود.


ویژگی های عالم برزخ را نام ببرید؟
1 ـ وجود حیات
2 ـ وجود شعور و آگاهی
3ـ وجود ارتباط میان عالم برزخ و دنیا

1 ـ وجود حیات
توفّی را توضیح دهید؟
پس از مرگ، گرچه فعالیت های حیاتی بدن متوقف می شود اما فرشتگان، حقیقت وجود انسان را که
همان روح اوست « توفّی » می کنند. یعنی آن را به طور تمام و کمال دریافت می نمایند. بنابراین، گرچه
بدن حیات خود را از دست می دهد اما روح، همچنان به حیات و فعالیتش ادامه می دهد.
2 ـ وجود شعور و آگاهی در انسان را توضیح دهید؟
با توجه به اینکه عامل شعور و آگاهی انسان در دنیا روح وی است و روح در برزخ، به حیات خود
ادامه می دهد، یکی از ویژگی های برزخ، وجود شعور و آگاهی در آن خواهد بود.) براساس آیات و
روایات، برخی از نشانه های شعور و آگاهی انسان در عالم برزخ عبارت است از:
نشانه های شعور و آگاهی انسان در عالم برزخ را نام ببرید؟
الف( گفت و گوی فرشتگان با انسان
ب( سخن گفتن پیامبر با کشته شدگان جنگ بدر

از دلایل وجود شعور و آگاهی در برزخ «گفت و گوی فرشتگان با انسان» را توضیح دهید؟
الف( گفت و گوی فرشتگان با انسان: به عنوان نمونه در سوره نساء آمده است که، فرشتگان به ظالمان خطاب کرده و از احوال آنها می پرسند و در مقابل، آنها پاسخ داده و خود را از مستضعفین بر روی زمین معرفی می کنند. این مکالمه و طرف خطاب قرار دادن، دلیلی بر وجود شعور و آگاهی در برزخ است.

از دلایل وجود شعور و آگاهی در برزخ «سخن گفتن پیامبر(ص) با کشته شدگان جنگ بدر» را توضیح دهید؟
ب( سخن گفتن پیامبر(ص) با کشته شدگان جنگ بدر: در جنگ بدر، وقتی بزرگان لشکر کفار کشته شدند و سپاه اسلام پیروز شد، رسول خدا(ص)آن کشتگان را این گونه مورد خطاب قرار داد:
«آنچه پروردگارمان به ما وعده داده بود، حق یافتیم؛ آیا شما نیز آنچه پروردگارتان وعده داده بود،
حق یافتید؟»
اصحاب گفتند : « ای رسول خدا (ص)چگونه با آنها سخن می گویی در حالی که مرده اند «
حضرت فرمود :« قسم به کسی که جانم در دست اوست، ایشان به این کلام از شما شنواترند و فقط
نمی توانند پاسخ دهند.»
3ـ وجود ارتباط میان عالم برزخ و دنیا:
با مرگ انسان و ورود وی به عالم برزخ، ارتباط او با دنیا به طور کامل قطع نمی شود.
برخی از نشانه های تداوم این ارتباط عبارت است از:

نشانه های تداوم وجود ارتباط میان عالم برزخ و دنیارا نام ببرید؟
الف( بسته نشدن پرونده اعمال
ب( دریافت پاداش خیراتِ بازماندگان
ج) ارتباط متوفی با خانواده

بسته نشدن پرونده اعمالرا توضیح دهید؟
الف( بسته نشدن پرونده اعمال: پرونده برخی اعمال انسان با مرگ بسته نمی شود و امکان دارد بر
اعمال نیک و بد آن افزوده و یا از آنها کاسته شود.
یُنَبَّؤُا الاِنسانُ یَومَئِذٍ در آن روز ]قیامت[ به انسان خبر داده می شود
بِما قَدَّمَ وَ اَخَّرَ به آنچه پیش ]از مرگ[ فرستاده و آنچه پس ]از
مرگ[ فرستاده است.
پیام آیه : وجود ارتباط میان عالم برزخ و دنیا توسط آثار ما تاخر اعمال
پرونده اعمال در برزخ باز است و آثار ماتاخر در برزخ به پرونده اعمال انسان اضافه می گردد.
باز بودن پرونده اعمال در عالم برزخ، شباهت دنیا و برزخ است.

آثار اعمال ماتقدم و ماتاخر را با مثال توضیح دهید؟
هما نگونه که قرآن کریم می فرماید،) دامنه برخی از اعمال، محدود به دوران زندگی انسان است و با
مرگ، پرونده این اعمال بسته می شود )آثار ماتقدّم(؛ اعمالی مانند نماز و روزه؛ اما پرونده بسیاری از
اعمال حتی بعد از مرگ ما نیز بازمی ماند )آثار ماتأخّر(؛ به عنوان مثال اگر کسی کتابی را به کسی یا
کتابخانه ای هدیه دهد، یا مطلب مفیدی را به دیگران آموزش دهد، تا وقتی که آن کتاب توسط دیگران
خوانده می شود و آموزش های وی به دیگران منتقل می شود یا از آن استفاده می شود، در پرونده عمل او
پاداش می نویسند و بر حسنات او می افزایند، گرچه خود فرد از دنیا رفته باشد. در مقابل، کسی که راه
و رسم نادرست و مخالف فرمان الهی را از خود برجای می گذارد، تا وقتی آثار این راه و رسم غلط در
فرد یا جامعه باقی است، گناه در دفتر اعمال وی ثبت می شود و روز به روز بر عذاب وی افزوده می شود.
مدسازی های غلط، تولید و نشر مطالب نامناسب و غیراخلاقی در فضای مجازی، ایجاد یا تقویت
آداب و رسوم غلط در امر ازدواج، ایجاد انحرافات فکری و اخلاقی در دیگران، نمونه هایی از اعمال
ناشایستی است که موجب سنگین شدن پرونده گناهان فرد، حتی پس از مرگ وی می شود.)

رسول خدا (ص) در باره آثار اعمال ماتقدم و ماتاخر چه می فرماید؟
رسول خدا (ص) می فرماید: هر کس سنت و روش نیکی را در جامعه جاری سازد، تا وقتی که در
دنیا مردمی به آن سنت عمل می کنند، ثواب آن اعمال را به حساب این شخص هم می گذارند، بدون اینکه
از اجر انجام دهنده آن کم کنند و هرکس سنت زشتی را در بین مردم مرسوم کند، تا وقتی که مردمی بدان
عمل کنند، گناه آن را به حساب او نیز می گذارند، بدون اینکه از گناه عامل آن، کم کنند.

دریافت پاداش خیراتِ بازماندگان را توضیح دهید؟
ب) دریافت پاداش خیراتِ بازماندگان: اعمال خیری که بازماندگان برای درگذشتگان انجام
می دهند مانند دادن صدقه، طلب مغفرت، دعای خیر و انفاق برای آنان، در عالم برزخ به آنها می رسد و
در سرنوشت آنها تأثیر می گذارد.

از نشانه های تداوم وجود ارتباط میان عالم برزخ و دنیا « ارتباط متوفی با خانواده» را توضیح دهید؟
ج) ارتباط متوفی با خانواده: شخصی از امام کاظم (ع) درباره وضعیت مؤمنان پس از مرگ
پرسید :« آیا مؤمن به دیدار خانواده خویش می آید ؟»
فرمود: آری
پرسید: چقدر؟
فرمود :« برحسب مقدار فضیلت هایش. برخی از آنان هر روز و برخی هر دو روز و برخی هر سه روز و
کمترین آنان هر جمعه ».

تدبّر
با دقت در ترجمه آیات زیر بگویید هریک از آیات به کدام یک از ویژگی های عالم برزخ اشاره دارند؟
فرشتگان به کسانی که روح آنان را دریافت می کنند درحالی که به خود ظلم کرده اند، می گویند:
شما در ]دنیا[ چگونه بودید؟ گفتند: ما در سرزمین خود تحت فشار و مستضعف بودیم. فرشتگان
گفتند: مگر زمین خدا وسیع نبود که مهاجرت کنید؟ سوره نساء، آیه97
1 ـ وجود حیات 2 ـ وجود شعور و آگاهی بدلیل گفت و گوی فرشتگان با انسان های گناهکار
پیام آیه :
ویژگی های عالم برزخ
ورود به جهنم برزخی
گفت و گوی فرشتگان با انسان های گناهکار
وجود شعور و آگاهی در برزخ

آنان که فرشتگان روحشان را می گیرند درحالی که پاک و پاکیزه اند، به آنها می گویند: « سلام بر
شما، وارد بهشت شوید به خاطر اعمالی که انجام دادید .»
سوره نحل، آیه32
1 ـ وجود حیات 2 ـ وجود شعور و آگاهی بدلیل گفت و گوی فرشتگان با انسان های پاک
پیام آیه :
ویژگی های عالم برزخ
ورود به بهشت برزخی
گفت و گوی بهشتیان با فرشتگان در برزخ
وجود شعور و آگاهی در برزخ

1 ـ منظوراز کلمه « تَوَفیّ »در قرآن کریم، چیست و برای اشاره به کدام بعُد از وجود انسان استفاده شده
است؟
دریافت تمام و کمال روح انسان که برای بعد روحانی، غیر مادی و مجرد انسان استفاده شده است؟
2 ـ هریک از موارد زیر به کدام یک از ویژگی های برزخ اشاره دارد؟
الف) تلقین میت به هنگام دفن وجود شعور و آگاهی در برزخ
ب) انجام خیرات و طلب آمرزش برای گذشتگان دریافت پاداش خیرات بازماندگان
ج) زیارت قبور درگذشتگان ارتباط متوفی با خانواده

موضوعات مرتبط: سال اول دبیرستان (کلاس دهم ریاضی و تجربی) معارف اسلامی ...